Raf ve depolama sistemleri; depo, lojistik merkezi, üretim tesisi ve arşiv alanlarında malzemelerin güvenli şekilde istiflenmesini sağlayan taşıyıcı çelik konstrüksiyon sistemleridir. Ağır yük altında çalışan bu sistemlerde zamanla darbe, deformasyon, bağlantı gevşemesi ve taşıyıcı eleman hasarları meydana gelebilir.
Forklift çarpması, aşırı yükleme veya yanlış montaj gibi nedenlerle oluşan yapısal zayıflamalar, raf devrilmesine ve ciddi iş kazalarına yol açabilir. Bu nedenle raf sistemlerinin periyodik olarak kontrol edilmesi iş güvenliği açısından büyük önem taşır.
Raf ve Depolama Sistemlerinin periyodik kontrolü, “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği”, “6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” ve “TS EN 15635 (Çelik Statik Depolama Sistemleri – Kullanım ve Bakım) standardı” kapsamında değerlendirilir. Yönetmeliğe göre:
İş ekipmanlarının güvenli durumda olması sağlanmalıdır.
Taşıyıcı sistemler düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Tespit edilen uygunsuzluklar giderilmelidir.
Kontrol sonuçları bir ölçüm ve muayene raporu ile belgelendirilir.
Raf ve Depolama Sistemlerinin periyodik kontrollerinin temel amacı:
Raf devrilme riskini önlemek,
Aşırı yüklenme kaynaklı hasarları tespit etmek,
Çalışan güvenliğini sağlamak,
Mal kaybını önlemek,
Yasal gereklilikleri yerine getirerek idari cezaların önüne geçmektir.
Bir raf ve depolama sistemleri muayenesi aşağıdaki aşamaları içerir:
Görsel Muayene:
Dikmeler, traversler, çapraz bağlantılar ve taban plakaları kontrol edilir. Eğilme, burkulma, çatlak veya deformasyon incelenir.
Bağlantı Elemanları Kontrolü:
Civata, pim ve kilit mekanizmalarının sağlamlığı kontrol edilir.
Zemin ve Ankeraj Kontrolü:
Rafların zemine bağlantısı ve ankraj cıvataları incelenir
Yük Kapasitesi Kontrolü:
Kapasite etiketleri ve yük dağılımı kontrol edilir. Aşırı yükleme olup olmadığı değerlendirilir.
Darbe Hasarı Tespiti:
Forklift çarpmalarından kaynaklanan hasarlar incelenir.
Dikeylik ve Hizalama Kontrolü:
Raf kolonlarının düşey doğrultuda sapma miktarı kontrol edilir.
Raporlama:
Tespit edilen bulgular, ölçüm sonuçları ve önerilerle birlikte detaylı periyodik kontrol raporu hazırlanır.
Yönetmelik gereği kontrol sıklıkları genellikle şöyledir:
Raf ve depolama sistemleri yılda 1 defa kontrol edilmelidir.
Yoğun forklift trafiği olan alanlarda 6 ayda 1 kontrol önerilir.
Darbe veya hasar sonrası derhal kontrol yapılmalıdır.
Kontroller yalnızca A tipi muayene kuruluşları veya TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akredite firmalar tarafından yapılabilir.
Bu firmalar kontrolü tamamladıktan sonra kazana “Uygundur / Uygun Değil” etiketi ve resmi rapor verir.
Raf ve Depolama Sistemleri periyodik kontrolleri, hem yasal bir zorunluluk hem de iş güvenliği açısından kritik bir süreçtir. Düzenli yapılan kontroller:
Raf devrilmesi riskini azaltır,
İş kazalarını önler,
Malzeme kaybını minimize eder,
Depo operasyonlarının güvenli ve sürdürülebilir şekilde devam etmesini sağlar.