Katodik topraklama (katodik koruma) sistemleri; toprak altında veya su içerisinde bulunan metal yapıların (yakıt tankları, doğal gaz hatları, çelik boru hatları, depolama tankları vb.) korozyona karşı korunması amacıyla kurulan elektriksel koruma sistemleridir.
Zaman içerisinde anot aşınması, bağlantı kopması, izolasyon zayıflaması veya sistem akımının düşmesi gibi problemler oluşabilir. Bu nedenle sistemin etkin çalışıp çalışmadığının belirli periyotlarla ölçülmesi ve kontrol edilmesi yasal zorunluluktur.
Katodik Koruma periyodik kontrolü, “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği”, “Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği” ve ilgili TS EN ve uluslarası katodik koruma standartları kapsamında zorunludur. Yönetmeliğe göre:
Yer altı metal tank ve boru hatlarının korozyona karşı korunması sağlanmalıdır.
Katodik koruma sistemleri periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Ölçümler yetkili teknik personel tarafından yapılmalıdır.
Kontrol sonuçları bir ölçüm ve muayene raporu ile belgelendirilir.
Katodik Koruma periyodik kontrollerinin temel amacı:
Metal yüzeylerde korozyon oluşumunu önlemek,
Yer altı yakıt tankları ve boru hatlarının güvenliğini sağlamak,
Delinme ve sızıntı riskini azaltmak,
Çevre kirliliğini önlemek,
Yasal gereklilikleri yerine getirerek idari cezaların önüne geçmektir.
Bir katodik koruma muayenesi aşağıdaki aşamaları içerir:
Görsel Muayene:
Redresör, anot bağlantıları, kablo izolasyonları ve pano kontrol edilir.
Potansiyel Ölçümü:
Referans elektrot yardımıyla yapı-toprak potansiyeli ölçülür ve koruma seviyesinin yeterli olup olmadığı değerlendirilir.
Akım ve Gerilim Kontrolü:
Redresör çıkış akımı ve gerilimi ölçülür, sistemin aktif çalışıp çalışmadığı kontrol edilir.
Anot Kontrolü:
Anotların aşınma durumu ve bağlantı sürekliliği incelenir.
Raporlama:
Tespit edilen bulgular, ölçüm sonuçları ve önerilerle birlikte detaylı periyodik kontrol raporu hazırlanır.
Yönetmelik gereği kontrol sıklıkları genellikle şöyledir:
Katodik koruma sistemleri yılda 1 defa kontrol edilmelidir.
Yakıt tankları ve akaryakıt istasyonlarında daha sık kontrol önerilir.
Sistem arızası veya bakım sonrası yeniden ölçüm yapılmalıdır.
Kontroller yalnızca A tipi muayene kuruluşları veya TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akredite firmalar tarafından yapılabilir.
Bu firmalar kontrolü tamamladıktan sonra kazana “Uygundur / Uygun Değil” etiketi ve resmi rapor verir.
Paratoner periyodik kontrolleri, hem yasal bir zorunluluk hem de iş güvenliği açısından kritik bir süreçtir. Düzenli yapılan kontroller:
Korozyon kaynaklı delinme ve sızıntı riskini azaltır,
Çevresel zararları önler,
Tank ve boru hatlarının ömrünü uzatır,
İşletme güvenliğini ve sürekliliğini güvence altına alır.